Việc Uzbekistan ký kết dự án trị giá 5.9 tỷ USD để xây dựng tổ hợp nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) đầu tiên tại Trung Á đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chiến lược chuyển dịch năng lượng của khu vực.
Dự án được triển khai bởi Allied Biofuels (thuộc hệ sinh thái Allied Green Ammonia), với mục tiêu xây dựng một chuỗi cung ứng nhiên liệu hàng không không phát thải carbon (zero-carbon aviation fuel supply chain).
Thông tin chính của dự án SAF tại Khorezm
Dự án được đặt tại khu vực Tuproqqal’a, tỉnh Khorezm – một khu vực chiến lược cho phát triển năng lượng tại Uzbekistan.
Quy mô sản xuất dự kiến:
• ~382.000 tấn SAF/năm
• ~152.000 tấn e-SAF/năm
• ~11.000 tấn diesel xanh/năm
Hạ tầng công nghệ:
• Hệ thống điện phân hydrogen xanh ~2 GW (PEM electrolysers)
• Tổ hợp biorefinery tích hợp quy mô lớn
Đây là một trong những dự án SAF tích hợp lớn nhất khu vực Trung Á hiện nay.
Mô hình “biorefinery tích hợp”: Chuẩn mới của ngành nhiên liệu xanh
Dự án tại Uzbekistan không chỉ là một nhà máy nhiên liệu, mà là một tổ hợp công nghiệp tích hợp toàn diện:
• Sinh khối → ethanol → SAF (Alcohol-to-Jet)
• CO₂ sinh học → e-SAF (Power-to-Liquid)
• Hydrogen xanh → nền tảng cho toàn bộ chuỗi sản xuất
Mô hình này giúp:
• Tối ưu hóa toàn bộ vòng đời carbon
• Giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch
• Tăng hiệu quả kinh tế dài hạn
Hợp tác chính phủ: Yếu tố then chốt cho triển khai dự án
Dự án đã ký kết các thỏa thuận quan trọng với chính quyền Khorezm, bao gồm:
• Cấp đất cho dự án
• Đảm bảo nguồn nước
• Hỗ trợ phát triển hạ tầng
Chính quyền địa phương, đại diện bởi Jurabek Rakhimov, cam kết trực tiếp giám sát và hỗ trợ triển khai dự án.
Đây là dấu hiệu của một dự án “government-backed”, giúp tăng:
• Tính khả thi triển khai
• Khả năng huy động vốn quốc tế
• Tốc độ phát triển dự án
Vai trò của hydrogen xanh trong dự án SAF
Hydrogen xanh là thành phần cốt lõi trong toàn bộ hệ thống:
• Dùng để tổng hợp e-SAF
• Hỗ trợ quá trình hydro hóa nhiên liệu
• Giảm phát thải carbon trong toàn chuỗi
Với hệ thống điện phân ~2 GW, dự án này thuộc nhóm các dự án hydrogen lớn nhất khu vực.
👉 Điều này cho thấy xu hướng:
SAF thế hệ mới = kết hợp sinh khối + hydrogen + CO₂
Tác động kinh tế và chiến lược khu vực
Theo lãnh đạo dự án, ông Alfred Benedict, đây là một “landmark project” không chỉ về năng lượng mà còn về kinh tế.
Dự án dự kiến mang lại:
• Hàng trăm việc làm kỹ thuật cao
• Phát triển chuỗi công nghiệp địa phương
• Thu hút đầu tư quốc tế vào năng lượng xanh
Đồng thời, Uzbekistan được định vị là:
• Trung tâm SAF của Trung Á
• Hub năng lượng tái tạo khu vực
Đóng góp vào mục tiêu Net Zero của Uzbekistan
Uzbekistan đang đặt mục tiêu đạt trung hòa carbon vào cuối thập kỷ này.
Dự án SAF tại Khorezm đóng vai trò:
• Giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch
• Cung cấp nhiên liệu sạch cho hàng không
• Giảm phát thải khí nhà kính quy mô lớn
Đây là một trong những dự án hạ tầng quan trọng nhất để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero của quốc gia này.
Insight chiến lược: Vì sao dự án này quan trọng với thị trường toàn cầu?
Từ góc độ thị trường, dự án này thể hiện 3 xu hướng lớn:
- SAF đang chuyển từ pilot → industrial scale
- Hydrogen trở thành yếu tố bắt buộc trong nhiên liệu tương lai
- Các quốc gia mới nổi đang tham gia chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu
Đây không chỉ là dự án của Uzbekistan, mà là một phần của cuộc tái cấu trúc ngành năng lượng toàn cầu.
Nguồn tham khảo
• Times of Central Asia – Uzbekistan Signs $5.9 Billion Deal to Build Central Asia’s First Green Aviation Fuel Plant https://timesca.com/uzbekistan-signs-5-9-billion-deal-to-build-central-asias-first-green-aviation-fuel-plant/
