Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gia tăng, phát triển công nghệ chiến lược không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các quốc gia đang hướng tới tăng trưởng dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo.
Chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên họp chuyên đề về công nghệ chiến lược (tháng 3/2026) nhấn mạnh một thông điệp rõ ràng: Việt Nam cần chuyển từ “định hướng chính sách” sang “hành động thực chất”, với trọng tâm là hiệu quả triển khai và tác động kinh tế cụ thể.
Đây là nội dung có ý nghĩa đặc biệt đối với các đô thị lớn như TP.HCM – nơi đóng vai trò đầu tàu trong chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số.
(Nguồn ảnh: Theo Tổng Bí thư, tinh thần chung là: chọn ít nhưng làm thật sâu, thật mạnh, thật bài bản, thật hiệu quả, làm đến cùng - Ảnh: TTXVN.)
(1) Tóm tắt thông tin trọng tâm
Tại phiên họp của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đưa ra một số định hướng cốt lõi:
Phát triển công nghệ chiến lược phải gắn trực tiếp với:
Nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh
Hình thành các ngành công nghiệp mới
Đảm bảo tự chủ công nghệ trong lĩnh vực then chốt
Việc lựa chọn công nghệ chiến lược cần dựa trên 3 yếu tố:
Nhu cầu phát triển kinh tế
Lợi thế ngành trong nước
Khả năng hình thành thị trường và chuỗi giá trị
Danh mục công nghệ chiến lược được định hướng theo hai nhóm:
Nhóm có tác động trực tiếp, đã có thị trường
Nhóm công nghệ nền tảng, tạo động lực tăng trưởng dài hạn
Một số tồn tại hiện nay:
Chưa có sản phẩm công nghệ chiến lược triển khai bài bản
Còn vướng mắc về thể chế, nguồn lực, tổ chức thực hiện
Thiếu cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả
Quan điểm xuyên suốt:
👉 “Chọn ít nhưng làm sâu, làm đến cùng, tạo kết quả thực chất”
Bên cạnh đó, Tổng Bí thư nhấn mạnh vai trò trung tâm của doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực tư nhân, trong hệ sinh thái công nghệ; đồng thời xác định Nhà nước giữ vai trò kiến tạo và điều phối.
(2) Nhận định & góc nhìn IEMST
(Nguồn ảnh: TTXVN – Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Phiên họp chuyên đề về công nghệ chiến lược, ngày 18/3/2026.)
2.1. Chuyển dịch từ “chính sách” sang “năng lực thực thi”
Một trong những điểm nổi bật trong chỉ đạo là nhấn mạnh yếu tố thực thi. Trong nhiều năm, Việt Nam đã ban hành nhiều chiến lược và chương trình về khoa học – công nghệ, nhưng kết quả triển khai chưa tương xứng.
Điều này cho thấy “nút thắt” không nằm ở định hướng, mà ở:
Cơ chế tổ chức thực hiện
Phân công trách nhiệm
Khả năng phối hợp liên ngành
Việc yêu cầu xác định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm người đứng đầu và cơ chế điều phối mạnh là bước đi cần thiết để nâng cao hiệu quả quản trị chính sách công nghệ.
2.2. Doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Một điểm quan trọng trong định hướng lần này là đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm, thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách.
Điều này phù hợp với xu hướng quốc tế, khi:
Doanh nghiệp là nơi chuyển hóa công nghệ thành sản phẩm
Là cầu nối giữa nghiên cứu và thị trường
Là động lực chính của đổi mới sáng tạo
Đối với TP.HCM – nơi tập trung nhiều doanh nghiệp công nghệ và startup – định hướng này mở ra cơ hội lớn để:
Thúc đẩy đầu tư R&D
Phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao
Hình thành các cụm đổi mới sáng tạo (innovation clusters)
2.3. Lựa chọn công nghệ chiến lược: bài toán “tập trung nguồn lực”
Việc “chọn ít nhưng làm sâu” phản ánh một nguyên tắc quan trọng trong quản trị chiến lược: tối ưu hóa nguồn lực hạn chế.
Trong bối cảnh ngân sách và nhân lực còn hạn chế, Việt Nam cần tránh:
Dàn trải đầu tư
Theo đuổi quá nhiều xu hướng công nghệ
Thay vào đó, cần tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế như:
Công nghệ số (AI, dữ liệu lớn, nền tảng số)
Công nghệ năng lượng sạch
Công nghệ sinh học ứng dụng
Việc lựa chọn đúng sẽ quyết định khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
2.4. Nhân lực và hạ tầng nghiên cứu – yếu tố quyết định
Chỉ đạo nhấn mạnh rằng: không có nhân lực chất lượng cao thì không thể phát triển công nghệ chiến lược.
Đây là vấn đề cốt lõi của Việt Nam hiện nay, thể hiện qua:
Thiếu chuyên gia đầu ngành
Liên kết giữa đại học – doanh nghiệp còn hạn chế
Hệ sinh thái nghiên cứu chưa đồng bộ
Do đó, cần:
Đẩy mạnh đào tạo kỹ sư, nhà khoa học
Tăng cường hợp tác quốc tế
Phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo quy mô lớn
TP.HCM hiện có lợi thế về hệ thống đại học và doanh nghiệp công nghệ, có thể đóng vai trò trung tâm trong đào tạo và thu hút nhân lực chất lượng cao.
2.5. Hàm ý cho chuyển đổi số và quản trị đô thị
Công nghệ chiến lược không chỉ phục vụ sản xuất, mà còn tác động trực tiếp đến quản trị đô thị:
Hệ thống dữ liệu lớn phục vụ điều hành
AI trong quản lý giao thông, y tế, giáo dục
Nền tảng số trong cung cấp dịch vụ công
Đối với TP.HCM, việc gắn chiến lược công nghệ quốc gia với các chương trình chuyển đổi số đô thị sẽ giúp:
Nâng cao hiệu quả quản trị
Tối ưu hóa nguồn lực
Cải thiện chất lượng dịch vụ công
Kết luận
Thông điệp “không thể chậm trễ” trong phát triển công nghệ chiến lược phản ánh một giai đoạn chuyển đổi quan trọng của Việt Nam – từ hoạch định sang hành động.
Việc xác định đúng lĩnh vực ưu tiên, tập trung nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi và phát huy vai trò của doanh nghiệp sẽ là những yếu tố quyết định để tạo ra các sản phẩm công nghệ chiến lược thực sự.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh toàn cầu, đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành khoa học – công nghệ, mà là yêu cầu mang tính hệ thống đối với toàn bộ nền kinh tế.
Nguồn tham khảo
Nguồn tham khảo: VnEconomy – “Tổng Bí thư Tô Lâm: Phát triển công nghệ chiến lược là việc không thể chậm trễ”, Nam Anh, 18/03/2026.
Link bài gốc: https://vneconomy.vn/tong-bi-thu-to-lam-phat-trien-cong-nghe-chien-luoc-la-viec-khong-the-cham-tre.htm
